Bijdrage van Belder (EDD)
Straatsburg, 20 november 2002

Uitbreiding van de Europese Unie

MdV,

Er is heel wat rumoer over de uitbreiding. Voor zover het de EU-fähigkeit van de nieuwe lidstaten betreft, kan ik kort zijn: het verslag-Brok biedt een goed inzicht in de nog resterende twijfels aan de kant van de EU. De kandidaat-lidstaten moeten hun inspanningen op onderdelen intensiveren. En Europese en nationale politici dienen de voorafgaande inspanningen van de kandidaat-lidstaten aan hun bevolking duidelijk te maken.

Een ander punt is de kandidatuur van Turkije. In Helsinki werd het land onder grote druk op de EU officieel kandidaat-lid. Nu probeert Ankara de EU opnieuw te pressen om een datum voor opening van de onderhandelingen te geven. Mij lijkt echter duidelijk dat de EU die druk moet weerstaan. Ten diepste omdat Turkije geen land is dat in de EU past. Het land is wel een democratie, maar beslist geen Westerse. En alhoewel het een seculiere staat is, zijn de cultuur en de geschiedenis zeer verschillend van de huidige, door het christendom gestempelde, lidstaten van de EU. We kunnen het woord ´Europees´ wel schrappen als Turkije lid wordt van de EU. Daarnaast is het rechtstatelijk gehalte van Turkije verbeterd, maar nog lang niet voldoende. Ik denk nu bijvoorbeeld aan de moeilijke situatie voor christenen in het land. De EU kan Turkije nauwere samenwerking op diverse terreinen aanbieden. De kandidaat-status was echter een fout, die beter teruggedraaid kan worden.

Het moment van toetreding is echter niet het eindpunt van de EU. Wat voor Europese Unie krijgen wij na de uitbreiding? Een Europa dat in staat is om de conflicten uit het verleden achter zich te laten? Dat vrede, solidariteit en rechtvaardige verhoudingen tussen haar lidstaten ondersteunt?
De ideeën over communautarisering van het GBVB lijken mij in strijd met deze principes. De verschillen tussen de lidstaten zijn op dit terrein simpelweg te groot. Integratie op dit terrein kan daarom alleen door middel van dwang. Daar kan geen evenwichtig beleid op gebouwd worden. Bovendien betreft het een zeer identiteitsgevoelig terrrein, wat potentiële spanningen tussen lidstaten groter maakt

De landen van Europa dienen te waken voor het nationalisme. Er is echter ook een mogelijkheid tot een nationalisme op Europees niveau, waarbij wij enkel streven naar de status van wereldmacht ter meerder glorie van onszelf. Andere grote landen zijn dan bij voorbaat verdacht. Dit lijkt mij zelfs schadelijker dan het traditionele nationalisme. De uitbreiding zal hopelijk tot nuchtere bezinning op dit punt leiden.