Van Dam (Christenunie-SGP). – Mijnheer de Voorzitter, het Witboek geeft helder de netelige positie van de Europese spoorwegmaatschappijen weer. In 1970 had het spoorvervoer in het totale goederenvervoer in de Europese Unie nog een aandeel van 31, 7 %. In 1994 was het gedaald tot 14, 9 %, minder dan de helft! De groei van het goederenvervoer is in het geheel bij het wegvervoer terechtgekomen.

Deze ontwikkeling moet worden omgebogen. De burgers in de EU-landen worden steeds meer geconfronteerd met de nadelige gevolgen van het wegvervoer voor het milieu. In de grote steden bereikt het wegvervoer bovendien zijn ruimtelijke grenzen. De wegen daar raken eenvoudig vol. Bovendien is voor de nabije toekomst nog een grotere groei van het goederenvervoer te voorzien.

Wij moeten constateren dat het grootste probleem van het spoorvervoer ligt in het functioneren van de spoorwegmaatschappijen. Ondanks het feit dat er sinds 1993 één interne Europese markt is, zijn de spoorwegen nog altijd sterk nationaal georiënteerd. Bovendien werken ze vaak niet markt- en klantgericht. Ik steun daarom de remedie die in het Witboek wordt aanbevolen, namelijk: ’ Meer concurrentie op het spoor’ .

Het verslag-Sarlis wijst, meer dan de Europese Commissie, terecht op de sociale gevolgen van de herstructurering van de Europese spoorwegmaatschappijen. Niet voor niets demonstreerden op 19 november 1996 tienduizenden spoorwegmedewerkers uit de Europese Unie in Brussel tegen het Witboek van de Europese Commissie. Maar wij moeten twee zaken voor ogen houden.

Ten eerste is de herstructurering noodzakelijk voor het voortbestaan van de spoorwegmaatschappijen en het behoud van de werkgelegenheid. Ten tweede moeten de sociale gevolgen niet door de Europese Unie maar door de lidstaten opgevangen worden. Het verslag-Sarlis suggereert tenminste dat een Europese oplossing voor het sociale probleem mogelijk is en wekt hiermee valse verwachtingen.

Afgezien van de lange tijd die het de rapporteur heeft gekost om tot een verslag te komen is een ander punt van kritiek op het verslag de beperkingen die het wil opleggen aan het wegvervoer. De in paragraaf 7 gevraagde beperking van het laadgewicht en de snelheid van het vervoer over de weg maakt het spoorvervoer niet efficiënter. Beperking van het laadgewicht is bovendien nadelig voor het milieu omdat hierdoor het aantal ritten zal toenemen.

Het meest in het oog springende voorstel van de Commissie is het plan voor vrije spoorcorridors voor vracht. De eerste van Rotterdam tot Milaan zou omstreeks deze tijd van start moeten gaan. Wanneer andere lidstaten afzijdig blijven, zou de Commissie maatregelen moeten nemen tot beperkte liberalisering, waartoe de lidstaten al in 1991 middels de richtlijn zijn verplicht.